فصل ۰۸ از ۸راهنمای سه سال اول

گریه و آرام کردندر ۲۴ تا ۳۶ ماهگی

یک موضوع، با نگاهی دقیق‌تر

گریه به‌عنوان تنها زبان کودک، و انواع آن پس از سه‌ماهگی.

شروع مطالعه
راهنما
۲۱
قسمت از مجموعه
۵

همهٔ نکته‌های این موضوع، با توضیح و ارجاع به متن مجموعه.

گریه و آرام کردن در ۲۴ تا ۳۶ ماهگی

از دانستن به عمل

بایدها و نبایدها

گزیده‌ای از پیشنهادهای مجموعه
انجام بدهید

در ناراحتی از بیسکویت شکسته، برداشت کودک را هم ببینید.

انجام ندهید

ناراحتی او را صرفاً بهانه‌گیری ننامید.

چرا؟ توضیح و منبع

بیسکویت شکسته

دکتر هلاکویی در بحثِ تغییرِ شکل و برگشت‌پذیری می‌گوید کودک ممکن است خمیرِ پهن‌شده را بیشتر ببیند و بازگشتش به شکلِ قبلی را تصور نکند. در مثالِ بیسکویت، شکستنِ آن برای کودک ممکن است به معنیِ ازبین‌رفتنِ بخشی از خوراکی باشد؛ پس توضیحِ «برای خوردن باید بشکند» لزوماً ناراحتی‌اش را رفع نمی‌کند. او این تفاوتِ برداشت را دلیلِ پرهیز از برچسبِ بهانه‌گیری می‌داند.

خواندن راهنما و متن اصلی

مهم‌ترین‌ها۳

نکتهٔ اصلی در مجموعه

بیسکویت شکسته

دکتر هلاکویی در بحثِ تغییرِ شکل و برگشت‌پذیری می‌گوید کودک ممکن است خمیرِ پهن‌شده را بیشتر ببیند و بازگشتش به شکلِ قبلی را تصور نکند. در مثالِ بیسکویت، شکستنِ آن برای کودک ممکن است به معنیِ ازبین‌رفتنِ بخشی از خوراکی باشد؛ پس توضیحِ «برای خوردن باید بشکند» لزوماً ناراحتی‌اش را رفع نمی‌کند. او این تفاوتِ برداشت را دلیلِ پرهیز از برچسبِ بهانه‌گیری می‌داند.

پیشنهاد مجموعهبه او به عنوان کسی که بهانه می‌گیرد نگاه نکنید؛ او جهانی را می‌بیند که با جهان شما متفاوت است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

نکتهٔ اصلی در مجموعه

فکرِ رنجش می‌ماند، حتی وقتی اتفاق جبران شده

در توضیح دکتر هلاکویی دربارهٔ کودک یک تا سه‌ساله، به‌دست‌آوردن کنترل بدن به معنی کنترل ذهن نیست. کودک ممکن است پس از جبران یک ناراحتی همچنان خاطرهٔ آن را نگه دارد و گریه کند: ابتدا یک بیسکویت می‌خواسته و حالا تمام ظرف را دارد، اما رنجشِ نخست هنوز در ذهنش مانده است. مثالِ یک ساعت گریه، توضیح دکتر هلاکویی برای ماندگاری فکر است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

نکتهٔ اصلی در مجموعه

نقش واکنش اولیه والد پس از آسیب کودک

دکتر هلاکویی اثر حادثه را به شدت و وسعت آسیب، سن کودک، درد بعدی و واکنش نخست والد پیوند می‌دهد. مثالش کودکی است که زخم کم‌دردی داشته اما دیدن وحشت یا خشم والد او را بیشتر ترسانده است؛ منظور این نیست که همیشه واکنش والد از خود آسیب مهم‌تر است.

پیشنهاد مجموعهتوصیه دکتر هلاکویی کوشش برای حفظ آرامش در حد توان و کمک گرفتن از فرد حاضر دیگر است، اگر والد در آن لحظه نمی‌تواند آرام بماند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۱

پیشنهادهای مجموعه۳

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

مکیدن انگشت: با حوصله، نه با جدال

دکتر هلاکویی می‌گوید بعضی کودکانی که روزها انگشت نمی‌مکند، تا حدود سه تا سه‌ونیم سال، پیش از خواب چند دقیقه انگشت می‌مکند. هشدار اصلی او این است که جدال می‌تواند نگرانی را بیشتر و همین رفتار آرام‌کننده را تقویت کند؛ تغییر را تدریجی توصیف می‌کند.

در این گفتار بیرون آوردن دست پس از خواب عمیق هم مطرح می‌شود، اما دستور واحدی برای همه کودکان یا معیار تشخیص مشکل نیست.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

«رهایش کن و برو» را نپذیرید

دکتر هلاکویی برای روزهای آغاز مهد، محیطی را ترجیح می‌دهد که اجازه همراه ماندن والد تا احساس آمادگی کودک را بدهد. با نسخه کلی «رها کن و برو، با گریه آرام می‌شود» موافق نیست؛ جدا شدن را به اطمینان از امنیت و آرامش کودک وابسته می‌کند.

پیشنهاد مجموعهپیش از انتخاب، یک روز کامل و بدون فرزندتان در آن محیط بمانید و ببینید آنجا چه می‌گذرد.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

او با احتیاط می‌پذیرد اگر رابطه و امنیت قبلاً برقرار شده، ممکن است ناراحتی خفیف هنگام رفتن باقی بماند؛ بنابراین سخنش الزام نبود هر گریه نیست. همچنین بررسی نیاز ویژه زبانی یا پزشکی، صحبت با والدین باتجربه آن مرکز و یک روز مشاهده بدون حضور کودک خود را پیشنهاد می‌کند. دلیل مشاهده بدون کودک این است که توجه والد کمتر به رسیدگی به فرزند خودش معطوف شود.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

در راه‌رفتن بیرون از خانه، به فرصت استراحت توجه کنید

دکتر هلاکویی می‌گوید کودک نزدیک سه‌سالگی ممکن است ده تا بیست دقیقه همراه والد راه برود، اما نباید از او انتظار مسیر طولانی داشت. استدلالش این است که حرکت زیاد در خانه با فرصت نشستن و استراحت همراه است، درحالی‌که راه‌رفتن در محل خرید ممکن است چنین فرصتی نداشته باشد.

پیشنهاد مجموعهپیشنهاد او در مثال خرید این است که گاهی کودک بغل شود یا در کالسکه قرار بگیرد تا استراحت کند.

ده تا بیست دقیقه، عددِ ذکرشده در این مثال است؛ متن آن را سقف دقیق و یکسانِ توان راه‌رفتن همهٔ کودکان معرفی نمی‌کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

هشدارهای مجموعه۴

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

بی‌اعتنایی به بازی، در نگاه دکتر هلاکویی نیازمند توجه است

دکتر هلاکویی درباره کودکانی که به بازی و اسباب‌بازی بی‌اعتنا هستند می‌گوید ممکن است درد یا آسیب درونی در این بی‌علاقگی نقش داشته باشد و باید به آن توجه کرد. این نسبت دادن، توضیح خود اوست؛ این چند سطر برای تشخیص علتِ بازی نکردن یک کودک معیار جداگانه‌ای نمی‌دهد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۶

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

کودک ممکن است مرگِ عزیزش را تقصیرِ خود بداند

دکتر هلاکویی در بحثِ خودمداریِ حدود دو تا چهار‌سالگی می‌گوید کودک ممکن است بیماری یا مرگِ یک عزیز را به کار یا احساسِ خودش نسبت دهد: «چون بد بودم»، «چون دوستش نداشتم» یا «چون مرا دوست نداشت، ترکم کرد». اینها برداشت‌های احتمالیِ کودک در روایتِ او هستند؛ کودک هنوز علتِ رویداد را از خواسته و رفتارِ خود به‌روشنی جدا نمی‌کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

اگر عکس نوزادیِ خودش ناراحتش می‌کند

دکتر هلاکویی دربارهٔ برخی کودکان یک تا سه‌ساله، و گاهی تا چهار‌سالگی، می‌گوید دیدن عکس یا فیلم نوزادی خودشان می‌تواند ناراحت‌کننده باشد. توضیح او این است که کودک هنوز نسبتِ خودِ فعلی با آن تصویر را به‌روشنی نمی‌فهمد: ممکن است بپرسد آن کودک کجاست یا تصور کند دو نفر خواهند بود. این توصیف دربارهٔ واکنش احتمالی برخی کودکان است، نه واکنش همهٔ آن‌ها.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

تفسیر دکتر هلاکویی از تکرارِ رفتار پس از نارضایتی والد

دکتر هلاکویی دشواری دومِ نوپا را ناتوانی در انجامِ همهٔ کارهایی می‌داند که می‌خواهد یا از او انتظار می‌رود. او در همین زمینه تفسیر می‌کند که بعضی کودکان پس از نارضایتیِ والد، رفتار نامناسب دیگری انجام می‌دهند تا تنبیه شوند و احساس بدشان دربارهٔ خود تأیید شود. این توضیحِ انگیزه، برداشت دکتر هلاکویی است و از روی یک رفتار به‌تنهایی اثبات نمی‌شود.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

آنچه مجموعه در این باره می‌گوید۱۱

آنچه مجموعه می‌گوید

حدس دکتر هلاکویی درباره علت بدحالی سفر

دکتر هلاکویی علت دقیق بدحالی در حرکت را نامشخص می‌خواند و حدس می‌زند اضطراب و تحریکات مربوط به چشم در آن نقش دارند؛ آن را در این گفتار مسئله گوارشی نمی‌داند. این توضیح یک فرض در برنامه است، نه تشخیص علت برای کودک.

او برای موارد شدید از آرام‌بخش نام می‌برد اما دارو، مقدار و شرایط پزشکی را مشخص نمی‌کند؛ این اشاره توصیه مصرف دارو در این راهنما نیست.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

آنچه مجموعه می‌گوید

برداشت دکتر هلاکویی از احساس تهدید پس از تولد نوزاد

دکتر هلاکویی آمدن خواهر یا برادر را برای کودک بزرگ‌تر تغییر مهمی در سهم توجه و محبت می‌داند. در توضیح او، حتی با مراقبت والدین، نیازهای نوزاد و رابطه شیردهی می‌تواند کودک بزرگ‌تر را از موقعیت قبلیِ مرکز توجه دور کند و احساس تهدید ایجاد کند.

عبارت کلی دکتر هلاکویی درباره احساس تهدیدِ همه کودکان، تفسیر اوست و به تنهایی وضعیت یا تجربه یک کودک مشخص را معلوم نمی‌کند.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

او مثال می‌زند که کودک ممکن است به خیال‌پردازی پناه ببرد یا خاطره بستنی خوردن و پارک رفتنِ تنها با پدر یا مادر را تکرار کند؛ در این تفسیر، کودک دل‌تنگ رابطه قبلی است. حتی ممکن است در خیال بخواهد نوزاد در خانه بماند و خودش با والدین بیرون برود. این مثال، شرح خیال کودک است. دکتر هلاکویی توصیه می‌کند به‌تدریج روشن شود که تازه‌وارد عضو ماندگار خانواده است.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۶

آنچه مجموعه می‌گوید

شدتِ واکنش، فرصت‌ها و دشواری‌های متفاوت دارد

دکتر هلاکویی واکنشِ سریع و شدید را با تجربه‌های حسی و عاطفیِ بیشتر، جلبِ توجه و بعضی فرصت‌های پیشرفت پیوند می‌دهد، اما می‌گوید توقع و رنجشِ سریع می‌تواند رابطه با اطرافیان را دشوار کند. در مقابل، واکنشِ آرام‌تر را همراه با صبر و آسودگی، و گاهی از‌دست‌دادنِ فرصتِ بیانِ نیاز می‌داند. اینها مقایسه‌های کلیِ او دربارهٔ شدتِ واکنش‌اند، نه پیش‌بینیِ قطعیِ آیندهٔ کودک.

خودِ دکتر هلاکویی تأکید می‌کند هر دو گروه می‌توانند موفق و خوشحال باشند؛ والد باید به توان و حالتِ فرزندِ خود توجه کند و فرصتِ رسیدن به خواسته‌های مناسب را فراهم کند.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

آنچه مجموعه می‌گوید

نُه: حال درونی و موج آن

جزء نهم حال درونی است. دکتر هلاکویی می‌گوید همه ما دریایی هستیم که موج می‌زنیم، اما برخی از این دریاها بسیار خروشان‌اند؛ افرادی هستند که کوچک‌ترین ناملایمی آن‌ها را از حال خوب به حال بد می‌برد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

وقتی یک جزء نامطلوب باعث رد کردن همه غذا می‌شود

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید کودکانی هستند که اگر قسمتی از غذا خوب نباشد یا نوشیدنی مورد علاقه‌شان نباشد، همه غذا را رد می‌کنند؛ و گروه دیگری که دگرگونی‌های کلی را به راحتی می‌پذیرند و راضی‌تر و سپاسگزارترند. به گفته او سخت‌گیری گروه اول محیط اطرافشان را آهسته‌آهسته محدود می‌کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

نوسانِ حال و حساسیت به تغییر، در نگاه دکتر هلاکویی

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید بعضی افراد که حالِ درونی‌شان با شدت تغییر می‌کند، نسبت به دگرگونی‌های بیرون نیز حساس‌اند و، اگر دانش و آگاهیِ لازم داشته باشند، ممکن است اهلِ تحلیل، ارزیابی و نقد باشند. این توضیح، امکانِ مطرح‌شده در گفتار است؛ صرفِ نوسانِ حال، تواناییِ نقد یا آیندهٔ کودک را تعیین نمی‌کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

ادعای گفتار درباره دوره‌های آرامش و ناآرامی

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی، به نقل از متخصصانی که در این قطعه نام نمی‌برد، از دوره‌های تعادل و آرامش و دوره‌های برهم‌خوردنِ تعادل و مشکل‌داشتن با کودک حرف می‌زند. او ابتدا تغییرهای شش‌ماهه و سپس سن‌هایی تا یازده‌سالگی را می‌شمارد؛ فهرست زیرنویس در بعضی عددها مبهم یا ناسازگار است.

نام متخصصان و پشتوانهٔ پژوهشی در این قطعه نیامده است؛ فهرست سن‌ها هم در زیرنویس ابهام دارد و تأیید مستقل نشده است.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

در فهرست آرامش، دو، سه، چهار، پنج، عبارتی به صورت «ش و نیم»، هشت و ده‌سالگی آمده است. در فهرست ناآرامی، یک‌ونیم، دو‌ونیم، سه‌ونیم، چهار‌ونیم، پنج، هفت، نه و یازده‌سالگی ثبت شده است. پنج‌سالگی در هر دو فهرست تکرار شده و عبارتِ «ش و نیم» روشن نیست. بنابراین نمی‌توان از این متن یک تقویم دقیق ساخت یا برای کودک در سنی معین انتظار رفتار مشخص داشت. نکتهٔ کلی دکتر هلاکویی، تغییرپذیری رفتار در گذر زمان است؛ اعداد را باید با همین محدودیتِ منبع خواند. او در پایان ادعا می‌کند این نوسان‌های جسمی و روانی تا یازده‌سالگی ادامه دارند و پس از آن، با تربیتِ مناسب، ثبات و شخصیت سالم‌تری شکل می‌گیرد؛ این نتیجهٔ مطلوب، ادعای مشروطِ دکتر هلاکویی است و تضمینِ آیندهٔ کودک نیست.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

توصیف دو‌ونیم‌سالگی: توجه، روایت و گفت‌وگو

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی کودک حدود دو‌ونیم‌ساله را علاقه‌مند به توجه و تکرار داستان‌های کوتاه توصیف می‌کند. در شرح او، کودک می‌تواند سؤال «کجا» را پاسخ دهد، کم و زیاد و بزرگ و کوچک را تشخیص دهد و با افرادِ کوچک و بزرگ وارد گفت‌وگو شود.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

در این توصیف، کودک پیش از انجام کار آن را اعلام می‌کند و برای نشان‌دادن سنش از انگشت‌ها کمک می‌گیرد. دکتر هلاکویی از ناراحتی یا خشم در صورت نگرفتن توجه نیز می‌گوید و لذت از داستان کوتاه را هم برای شنیدن و هم برای بازگفتنِ خودِ کودک مطرح می‌کند. در پایان به عبارت‌های طولانی‌تر در برخی کودکان اشاره دارد؛ زیرنویس آن را «سه یا چهار حرفه» ثبت کرده و واحدِ دقیق روشن نیست. این مجموعهٔ مثال‌ها، توصیف گفتار از این دوره است و آزمون یا انتظار قطعی از هر کودک نیست.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

توصیف تغییر ناروانی با خستگی و موقعیت

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی درباره تکرار و مکثِ گفتاری در دو تا سه‌سالگی می‌گوید این حالت ممکن است در مهمانی، خستگی یا پیش از خواب بیشتر شود و برای هفته‌ها یا ماه‌ها بماند یا پس از مدتی بازگردد. او همچنین ادعا می‌کند در پسرها دو تا سه برابر بیشتر است و بیشتر کودکان هنگام خشم احتمالاً گفتار روان‌تری دارند.

فراوانی، تفاوت جنسیتی و تعبیر «عادی» در این بخش، ادعاهای دکتر هلاکویی‌اند؛ این توضیح برای تعیین علت یا بی‌نیازی از بررسیِ مشکل گفتار کافی نیست.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

دیدگاه دکتر هلاکویی دربارهٔ تغییرِ نقشِ خلق‌وخو با سن

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی خلق‌وخو را مجموعهٔ صفات و ویژگی‌هایی می‌نامد که کودک هنگام تولد با خود دارد. به گفتهٔ او این صفات در سال اول غالب‌اند، از حدود یک‌سالگی اندکی تغییرپذیر می‌شوند و حدود سه یا چهار‌سالگی نقشِ اصلی‌شان کم می‌شود، مگر اینکه آموخته‌ها آنها را تقویت کنند. این بازه‌ها توصیفِ رشدیِ خودِ دکتر هلاکویی است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

پیوند ترس با چای پس از سوختگی؛ مثال شرطی شدن

آنچه مجموعه می‌گوید

مثال دکتر هلاکویی کودکی است که چای داغ یا آب جوش روی دستش ریخته است. او می‌گوید کودک ممکن است بعداً با دیدن چای خوردن خود یا دیگران ناراحت شود، چون آن موقعیت یادآور درد شده است. «حساسیت» در این بحث واکنش ترس و خاطره است، نه ادعای آلرژی غذایی.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۱