فصل ۰۷ از ۸راهنمای سه سال اول

گریه و آرام کردندر ۱۸ تا ۲۴ ماهگی

یک موضوع، با نگاهی دقیق‌تر

گریه به‌عنوان تنها زبان کودک، و انواع آن پس از سه‌ماهگی.

شروع مطالعه
راهنما
۲۴
قسمت از مجموعه
۶

همهٔ نکته‌های این موضوع، با توضیح و ارجاع به متن مجموعه.

گریه و آرام کردن در ۱۸ تا ۲۴ ماهگی

از دانستن به عمل

بایدها و نبایدها

گزیده‌ای از پیشنهادهای مجموعه
انجام بدهید

در ناراحتی از بیسکویت شکسته، برداشت کودک را هم ببینید.

انجام ندهید

ناراحتی او را صرفاً بهانه‌گیری ننامید.

چرا؟ توضیح و منبع

بیسکویت شکسته

دکتر هلاکویی در بحثِ تغییرِ شکل و برگشت‌پذیری می‌گوید کودک ممکن است خمیرِ پهن‌شده را بیشتر ببیند و بازگشتش به شکلِ قبلی را تصور نکند. در مثالِ بیسکویت، شکستنِ آن برای کودک ممکن است به معنیِ ازبین‌رفتنِ بخشی از خوراکی باشد؛ پس توضیحِ «برای خوردن باید بشکند» لزوماً ناراحتی‌اش را رفع نمی‌کند. او این تفاوتِ برداشت را دلیلِ پرهیز از برچسبِ بهانه‌گیری می‌داند.

خواندن راهنما و متن اصلی

مهم‌ترین‌ها۳

نکتهٔ اصلی در مجموعه

بیسکویت شکسته

دکتر هلاکویی در بحثِ تغییرِ شکل و برگشت‌پذیری می‌گوید کودک ممکن است خمیرِ پهن‌شده را بیشتر ببیند و بازگشتش به شکلِ قبلی را تصور نکند. در مثالِ بیسکویت، شکستنِ آن برای کودک ممکن است به معنیِ ازبین‌رفتنِ بخشی از خوراکی باشد؛ پس توضیحِ «برای خوردن باید بشکند» لزوماً ناراحتی‌اش را رفع نمی‌کند. او این تفاوتِ برداشت را دلیلِ پرهیز از برچسبِ بهانه‌گیری می‌داند.

پیشنهاد مجموعهبه او به عنوان کسی که بهانه می‌گیرد نگاه نکنید؛ او جهانی را می‌بیند که با جهان شما متفاوت است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

نکتهٔ اصلی در مجموعه

فکرِ رنجش می‌ماند، حتی وقتی اتفاق جبران شده

در توضیح دکتر هلاکویی دربارهٔ کودک یک تا سه‌ساله، به‌دست‌آوردن کنترل بدن به معنی کنترل ذهن نیست. کودک ممکن است پس از جبران یک ناراحتی همچنان خاطرهٔ آن را نگه دارد و گریه کند: ابتدا یک بیسکویت می‌خواسته و حالا تمام ظرف را دارد، اما رنجشِ نخست هنوز در ذهنش مانده است. مثالِ یک ساعت گریه، توضیح دکتر هلاکویی برای ماندگاری فکر است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

نکتهٔ اصلی در مجموعه

نقش واکنش اولیه والد پس از آسیب کودک

دکتر هلاکویی اثر حادثه را به شدت و وسعت آسیب، سن کودک، درد بعدی و واکنش نخست والد پیوند می‌دهد. مثالش کودکی است که زخم کم‌دردی داشته اما دیدن وحشت یا خشم والد او را بیشتر ترسانده است؛ منظور این نیست که همیشه واکنش والد از خود آسیب مهم‌تر است.

پیشنهاد مجموعهتوصیه دکتر هلاکویی کوشش برای حفظ آرامش در حد توان و کمک گرفتن از فرد حاضر دیگر است، اگر والد در آن لحظه نمی‌تواند آرام بماند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۱

پیشنهادهای مجموعه۲

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

مکیدن انگشت: با حوصله، نه با جدال

دکتر هلاکویی می‌گوید بعضی کودکانی که روزها انگشت نمی‌مکند، تا حدود سه تا سه‌ونیم سال، پیش از خواب چند دقیقه انگشت می‌مکند. هشدار اصلی او این است که جدال می‌تواند نگرانی را بیشتر و همین رفتار آرام‌کننده را تقویت کند؛ تغییر را تدریجی توصیف می‌کند.

در این گفتار بیرون آوردن دست پس از خواب عمیق هم مطرح می‌شود، اما دستور واحدی برای همه کودکان یا معیار تشخیص مشکل نیست.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

آشکار و جلوی چشمش بروید

دکتر هلاکویی در بحث اضطراب جداییِ شش تا هجده‌ماهگی می‌گوید وقتی ناچارید برای دقایق یا ساعت‌هایی از کودک دور شوید، آشکارا و جلوی چشم او بروید. سرگرم کردن کودک برای خروج پنهانی، از نظر او ممکن است اعتراض همان لحظه را کمتر کند، اما اعتماد به بازگشت شما را دشوارتر و چسبیدنِ بعدی را بیشتر می‌کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

هشدارهای مجموعه۴

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

بی‌اعتنایی به بازی، در نگاه دکتر هلاکویی نیازمند توجه است

دکتر هلاکویی درباره کودکانی که به بازی و اسباب‌بازی بی‌اعتنا هستند می‌گوید ممکن است درد یا آسیب درونی در این بی‌علاقگی نقش داشته باشد و باید به آن توجه کرد. این نسبت دادن، توضیح خود اوست؛ این چند سطر برای تشخیص علتِ بازی نکردن یک کودک معیار جداگانه‌ای نمی‌دهد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۶

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

بی‌اعتنایی پس از جدایی، در تفسیر دکتر هلاکویی

دکتر هلاکویی در بحث واکنش کودک به جدایی، گروهی را توصیف می‌کند که هنگام رفتن یا بازگشت مراقب بی‌اعتنا به نظر می‌رسند. او دو برداشت مطرح می‌کند: رفتن را عادی گرفته‌اند، یا آن را چنان دشوار می‌بینند که تصور می‌کنند کاری از دستشان برنمی‌آید. تعبیر «قطع کردن قلاب ارتباطی» و پیوند دادن آن با پرهیز از رابطه‌های نزدیکِ بعدی، تفسیر خود دکتر هلاکویی است.

در این بخش برای تشخیص وضعیت یک کودک از روی یک نوبت بی‌اعتنایی، معیاری ارائه نمی‌شود.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

اگر عکس نوزادیِ خودش ناراحتش می‌کند

دکتر هلاکویی دربارهٔ برخی کودکان یک تا سه‌ساله، و گاهی تا چهار‌سالگی، می‌گوید دیدن عکس یا فیلم نوزادی خودشان می‌تواند ناراحت‌کننده باشد. توضیح او این است که کودک هنوز نسبتِ خودِ فعلی با آن تصویر را به‌روشنی نمی‌فهمد: ممکن است بپرسد آن کودک کجاست یا تصور کند دو نفر خواهند بود. این توصیف دربارهٔ واکنش احتمالی برخی کودکان است، نه واکنش همهٔ آن‌ها.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

تفسیر دکتر هلاکویی از تکرارِ رفتار پس از نارضایتی والد

دکتر هلاکویی دشواری دومِ نوپا را ناتوانی در انجامِ همهٔ کارهایی می‌داند که می‌خواهد یا از او انتظار می‌رود. او در همین زمینه تفسیر می‌کند که بعضی کودکان پس از نارضایتیِ والد، رفتار نامناسب دیگری انجام می‌دهند تا تنبیه شوند و احساس بدشان دربارهٔ خود تأیید شود. این توضیحِ انگیزه، برداشت دکتر هلاکویی است و از روی یک رفتار به‌تنهایی اثبات نمی‌شود.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

آنچه مجموعه در این باره می‌گوید۱۵

آنچه مجموعه می‌گوید

حدس دکتر هلاکویی درباره علت بدحالی سفر

دکتر هلاکویی علت دقیق بدحالی در حرکت را نامشخص می‌خواند و حدس می‌زند اضطراب و تحریکات مربوط به چشم در آن نقش دارند؛ آن را در این گفتار مسئله گوارشی نمی‌داند. این توضیح یک فرض در برنامه است، نه تشخیص علت برای کودک.

او برای موارد شدید از آرام‌بخش نام می‌برد اما دارو، مقدار و شرایط پزشکی را مشخص نمی‌کند؛ این اشاره توصیه مصرف دارو در این راهنما نیست.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۵

آنچه مجموعه می‌گوید

شدتِ واکنش، فرصت‌ها و دشواری‌های متفاوت دارد

دکتر هلاکویی واکنشِ سریع و شدید را با تجربه‌های حسی و عاطفیِ بیشتر، جلبِ توجه و بعضی فرصت‌های پیشرفت پیوند می‌دهد، اما می‌گوید توقع و رنجشِ سریع می‌تواند رابطه با اطرافیان را دشوار کند. در مقابل، واکنشِ آرام‌تر را همراه با صبر و آسودگی، و گاهی از‌دست‌دادنِ فرصتِ بیانِ نیاز می‌داند. اینها مقایسه‌های کلیِ او دربارهٔ شدتِ واکنش‌اند، نه پیش‌بینیِ قطعیِ آیندهٔ کودک.

خودِ دکتر هلاکویی تأکید می‌کند هر دو گروه می‌توانند موفق و خوشحال باشند؛ والد باید به توان و حالتِ فرزندِ خود توجه کند و فرصتِ رسیدن به خواسته‌های مناسب را فراهم کند.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

آنچه مجموعه می‌گوید

نُه: حال درونی و موج آن

جزء نهم حال درونی است. دکتر هلاکویی می‌گوید همه ما دریایی هستیم که موج می‌زنیم، اما برخی از این دریاها بسیار خروشان‌اند؛ افرادی هستند که کوچک‌ترین ناملایمی آن‌ها را از حال خوب به حال بد می‌برد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

آنچه مجموعه می‌گوید

وقتی یک جزء نامطلوب باعث رد کردن همه غذا می‌شود

دکتر هلاکویی می‌گوید کودکانی هستند که اگر قسمتی از غذا خوب نباشد یا نوشیدنی مورد علاقه‌شان نباشد، همه غذا را رد می‌کنند؛ و گروه دیگری که دگرگونی‌های کلی را به راحتی می‌پذیرند و راضی‌تر و سپاسگزارترند. به گفته او سخت‌گیری گروه اول محیط اطرافشان را آهسته‌آهسته محدود می‌کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

از یک‌سالگی، دست شما هم باز می‌شود

آنچه مجموعه می‌گوید

به گفتهٔ دکتر هلاکویی، بیشترِ رفتارِ کودک در سال اول در چارچوبِ خلق‌وخوی آغازین است. او می‌گوید از حدود یک‌سالگی، یادگیری، تجربه‌های درونی‌شده و ارتباطِ بیشتر با محیط و دیگران، امکانِ تغییر در این الگوها و اثرگذاریِ والد را افزایش می‌دهد. این توصیف دربارهٔ تدریجی‌بودنِ تغییر است، نه نادیده‌گرفتنِ تفاوتِ کودک.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

توضیحِ دکتر هلاکویی دربارهٔ گازگرفتنِ کودک

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی در بحثِ سال‌های نخست، گازگرفتن هنگام خشم را به محدودبودنِ ابزارِ واکنش و دفاعِ کودک نسبت می‌دهد و آن را نشانهٔ «بدبودن» او نمی‌داند. او با اشاره به رشد از سر به پا و از عضلاتِ بزرگ به کوچک، از گذار به مشت‌زدن و لگدزدن سخن می‌گوید. این توالی توضیحِ خودِ اوست؛ ادامهٔ گفتار بر جلوگیری از آسیب به دیگران تأکید دارد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

ادعای دکتر هلاکویی دربارهٔ کوبیدنِ سر در سال‌های نخست

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی از کودکی مثال می‌زند که هنگام ناراحتی سرش را به دیوار یا زمین می‌زند. او ادعا می‌کند این ضربه‌ها در سنین پایین به مغز آسیب نمی‌زنند، حتی اگر شدید به نظر برسند؛ هجده‌ماهگی در زیرنویس روشن است، اما حدِ بالاترِ سن مخدوش است. این ادعای پزشکیِ خودِ اوست و به‌عنوان اطمینان از بی‌خطر‌بودنِ ضربه بازگو نمی‌شود.

این بخش برای تعیینِ شدت یا بی‌خطر‌بودنِ آسیبِ سرِ یک کودک کافی نیست. توصیهٔ مراجعه در سه‌سالگی در جملهٔ قبل، مربوط به خوردنِ موادِ غیرخوراکی است، نه کوبیدنِ سر.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

دیدگاه دکتر هلاکویی دربارهٔ توجه به رفتارِ کوبیدنِ سر

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید در برابر کوبیدنِ سر، والد با مهربانی رفتار کند اما با تسلیم‌شدن به خواسته یا واکنشِ زیاد، خودِ رفتار را تقویت نکند. او بی‌اعتنایی به رفتار و نگفتنِ سخن دربارهٔ آن را پیشنهاد می‌کند و مدعی است معمولاً حدود دو‌سالگی پایان می‌یابد. این توصیه و بازه، دیدگاهِ او در منبع است.

بی‌اعتناییِ رفتاری در این روایت نباید به معنیِ نادیده‌گرفتنِ آسیب، درد یا نیازِ کودک به رسیدگی خوانده شود؛ منبع معیارِ ایمنی یا ارزیابیِ آسیب ارائه نمی‌کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

محیطِ امن‌تر و ادعای بحث‌برانگیز دربارهٔ بی‌اعتنایی به زخم

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی پیشنهاد می‌کند کودکِ در حالِ کوبیدنِ سر از دیوار یا محلِ خطرناک دور باشد، به‌ویژه وقتی با خواسته‌اش مخالفت شده است، یا والد مانعِ دسترسی به آن محل شود. سپس حتی دربارهٔ زخم و خونریزی نیز بی‌اعتنایی را برای تقویت‌نشدنِ رفتار پیشنهاد می‌کند. این بخشِ دوم، توصیهٔ آسیب‌زای ثبت‌شده در منبع است و برای اجرای والد بازنویسی نمی‌شود.

پیشگیری از برخورد با محلِ خطرناک و بی‌اعتنایی به جراحت دو موضوعِ متفاوت‌اند. این کارت توصیهٔ نادیده‌گرفتنِ زخم یا خونریزی نیست.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

ادعای گفتار درباره دوره‌های آرامش و ناآرامی

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی، به نقل از متخصصانی که در این قطعه نام نمی‌برد، از دوره‌های تعادل و آرامش و دوره‌های برهم‌خوردنِ تعادل و مشکل‌داشتن با کودک حرف می‌زند. او ابتدا تغییرهای شش‌ماهه و سپس سن‌هایی تا یازده‌سالگی را می‌شمارد؛ فهرست زیرنویس در بعضی عددها مبهم یا ناسازگار است.

نام متخصصان و پشتوانهٔ پژوهشی در این قطعه نیامده است؛ فهرست سن‌ها هم در زیرنویس ابهام دارد و تأیید مستقل نشده است.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

در فهرست آرامش، دو، سه، چهار، پنج، عبارتی به صورت «ش و نیم»، هشت و ده‌سالگی آمده است. در فهرست ناآرامی، یک‌ونیم، دو‌ونیم، سه‌ونیم، چهار‌ونیم، پنج، هفت، نه و یازده‌سالگی ثبت شده است. پنج‌سالگی در هر دو فهرست تکرار شده و عبارتِ «ش و نیم» روشن نیست. بنابراین نمی‌توان از این متن یک تقویم دقیق ساخت یا برای کودک در سنی معین انتظار رفتار مشخص داشت. نکتهٔ کلی دکتر هلاکویی، تغییرپذیری رفتار در گذر زمان است؛ اعداد را باید با همین محدودیتِ منبع خواند. او در پایان ادعا می‌کند این نوسان‌های جسمی و روانی تا یازده‌سالگی ادامه دارند و پس از آن، با تربیتِ مناسب، ثبات و شخصیت سالم‌تری شکل می‌گیرد؛ این نتیجهٔ مطلوب، ادعای مشروطِ دکتر هلاکویی است و تضمینِ آیندهٔ کودک نیست.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

توصیف تغییر ناروانی با خستگی و موقعیت

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی درباره تکرار و مکثِ گفتاری در دو تا سه‌سالگی می‌گوید این حالت ممکن است در مهمانی، خستگی یا پیش از خواب بیشتر شود و برای هفته‌ها یا ماه‌ها بماند یا پس از مدتی بازگردد. او همچنین ادعا می‌کند در پسرها دو تا سه برابر بیشتر است و بیشتر کودکان هنگام خشم احتمالاً گفتار روان‌تری دارند.

فراوانی، تفاوت جنسیتی و تعبیر «عادی» در این بخش، ادعاهای دکتر هلاکویی‌اند؛ این توضیح برای تعیین علت یا بی‌نیازی از بررسیِ مشکل گفتار کافی نیست.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

واکنش‌های متفاوت کودک هنگام بازگشت مراقب

آنچه مجموعه می‌گوید

در ادامهٔ بحث دوری از کودک، دکتر هلاکویی چند واکنش به بازگشت مراقب را توضیح می‌دهد: استقبال و عادی دانستن رفت‌وآمد؛ چسبیدن و دنبال کردنِ مراقب چون هنوز از بازگشت بعدی مطمئن نیست؛ ادامه دادن ناراحتی و اعتراض؛ یا ترسیدن، پناه بردن به فرد آشنا و برای مدتی نگاه نکردن به مراقبِ برگشته. دربارهٔ گروه آخر می‌گوید بسیاری پس از مدتی دوباره به رابطه برمی‌گردند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

پیوند ترس با چای پس از سوختگی؛ مثال شرطی شدن

آنچه مجموعه می‌گوید

مثال دکتر هلاکویی کودکی است که چای داغ یا آب جوش روی دستش ریخته است. او می‌گوید کودک ممکن است بعداً با دیدن چای خوردن خود یا دیگران ناراحت شود، چون آن موقعیت یادآور درد شده است. «حساسیت» در این بحث واکنش ترس و خاطره است، نه ادعای آلرژی غذایی.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۱

کودکی که به دنیای شناخته‌شده پناه می‌برد

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی دو سر طیف را در برابر هم می‌گذارد: برخی کودکان هر چیز تازه‌ای را جالب و حتی چالشی برای رشد می‌بینند و کودکانی هستند که هر موضوع تازه‌ای اذیتشان می‌کند و مایل‌اند به دنیای شناخته‌شده خودشان برگردند. او این را به همان زمینه جنگ و گریز نسبت می‌دهد — و تصریح می‌کند مقصودش از جنگ، از میان بردن نیست بلکه تمرینی برای قوی‌تر شدن و سازگاری با محیط است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

پیشنهادِ دکتر هلاکویی دربارهٔ خودگازگرفتنِ کودک

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی پس از بحثِ گازگرفتنِ دیگران، جداگانه از کودکانی می‌گوید که خودشان را گاز می‌گیرند. او بی‌اعتناییِ کامل به این رفتار را راهِ پایان‌یافتنِ آن معرفی می‌کند. این توصیهٔ اوست و در این چند جمله شرط یا معیاری برای تشخیصِ بی‌خطر‌بودنِ رفتار ارائه نمی‌شود.

این توصیف، توصیهٔ نادیده‌گرفتنِ آسیب یا دردِ کودک نیست؛ منبع در این بخش دربارهٔ ارزیابیِ آسیب توضیحی نمی‌دهد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴