تغذیهدر ۱۸ تا ۲۴ ماهگی

نکتهٔ اصلی در مجموعه

غذا را یک عمل بدنی نگه دارید

منظور دکتر هلاکویی از «بدنی ماندنِ غذا» در این بخش این است که خوردن به میدان فشار، مقایسه و گزارش درباره کم یا زیاد خوردن کودک تبدیل نشود. او کیفیت غذا و واکنش فعلی کودک را مهم‌تر از مجبور کردن به مقدار معین می‌داند و نگران است که برخوردهای بزرگسال، غذا را به مسئله‌ای روانی در رابطه با کودک بدل کند.

نکتهٔ اصلی در مجموعه

بیسکویت شکسته

دکتر هلاکویی در بحثِ تغییرِ شکل و برگشت‌پذیری می‌گوید کودک ممکن است خمیرِ پهن‌شده را بیشتر ببیند و بازگشتش به شکلِ قبلی را تصور نکند. در مثالِ بیسکویت، شکستنِ آن برای کودک ممکن است به معنیِ ازبین‌رفتنِ بخشی از خوراکی باشد؛ پس توضیحِ «برای خوردن باید بشکند» لزوماً ناراحتی‌اش را رفع نمی‌کند. او این تفاوتِ برداشت را دلیلِ پرهیز از برچسبِ بهانه‌گیری می‌داند.

پیشنهاد مجموعهبه او به عنوان کسی که بهانه می‌گیرد نگاه نکنید؛ او جهانی را می‌بیند که با جهان شما متفاوت است.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

مکیدن انگشت: با حوصله، نه با جدال

دکتر هلاکویی می‌گوید بعضی کودکانی که روزها انگشت نمی‌مکند، تا حدود سه تا سه‌ونیم سال، پیش از خواب چند دقیقه انگشت می‌مکند. هشدار اصلی او این است که جدال می‌تواند نگرانی را بیشتر و همین رفتار آرام‌کننده را تقویت کند؛ تغییر را تدریجی توصیف می‌کند.

در این گفتار بیرون آوردن دست پس از خواب عمیق هم مطرح می‌شود، اما دستور واحدی برای همه کودکان یا معیار تشخیص مشکل نیست.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

غذا به اندازه؛ بدون اجبار به خالی کردن بشقاب

دکتر هلاکویی می‌گوید به اندازه در ظرف کودک غذا بگذارید و پیش از تمام شدن، دوباره اضافه نکنید؛ اما کودک را به تمام کردن غذا مجبور نکنید یا بابت زیاد خواستن سرزنش نکنید. دلیلش این است که کودک هنوز مقدار گرسنگی، علاقه به غذا و اندازه سهمش را دقیق نمی‌شناسد. در ادامه، از فرصت آزمودن غذاهای مختلف از حدود سه‌سالگی هم نام می‌برد.

پیشنهاد مجموعهاو در همین بحث، فاصله سه‌ساعته غذا و فقط آب میان وعده‌ها را پیشنهاد می‌کند؛ این زمان‌بندی نقل نظر دکتر هلاکویی است.

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

غذا را شما انتخاب کردید — ترتیبش را او

دکتر هلاکویی پیشنهاد می‌کند در میان غذاها، لباس‌ها یا جاهای نشستنِ مناسبی که والد فراهم کرده است، به نوپا حق انتخاب بدهید؛ مثلاً ترتیب خوردنِ غذاها را خودش انتخاب کند. او هم‌زمان مثال می‌زند که لباس نازک ممکن است برای هوای سرد نامناسب باشد، پس انتخاب کودک در این بحث جدا از مناسب بودن شرایط نیست.

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

«وقتی گرسنه‌ام، گرسنه نیستم»

دکتر هلاکویی از پیامد جمله‌هایی آشنا حرف می‌زند: «تو همه غذا را خوردی»، «خودت گفتی نمی‌خواهی»، «چقدر غذا می‌خواهی، چرا بازی درمی‌آوری». به گفتهٔ او، این جمله‌ها کودک را به این نتیجه می‌رسانند که «وقتی من گرسنه هستم، گرسنه نیستم؛ من اشتباه می‌کنم؛ پدر و مادر من می‌دانند». چون چند دقیقه بعد احساس گرسنگی‌اش برطرف می‌شود، مطمئن می‌شود که خطاکار خودش بوده است.

آنچه مجموعه می‌گوید

چهار ریشه، و نقش عادت

دکتر هلاکویی تثبیت دهانی در نظریه خود، گرسنگی، خستگی یا دلتنگی و بی‌حوصلگی را زمینه‌های مکیدن انگشت می‌شمارد و بر نقش عادت تأکید می‌کند. می‌گوید کوشش‌های معمول ممکن است انجام شود، اما اگر مؤثر نبود تا حدود دوونیم سال اصرار نکنند و پس از آن هم همکاری کودک لازم است.

آنچه مجموعه می‌گوید

کنار گذاشتن پستانک در روایت برنامه

دکتر هلاکویی از حدود چهارده یا هجده ماهگی، یا دست‌کم دو سه ماه پس از ازشیرگرفتن، کاهش جذابیت پستانک و سرگرم شدن با تجربه تازه را مطرح می‌کند. با این حال، ادامه کار را به همکاری کودک وابسته می‌داند و در ناراحتی شدید بازگرداندن پستانک را می‌پذیرد.

پیشنهاد مجموعهاصل قابل‌نقل از این گفتار، پیش بردن تغییر با همکاری کودک و کنار گذاشتن فشار هنگام ناراحتی شدید است.

دستکاری یا بریدن پستانک صرفاً به‌عنوان روش گفته‌شده در ضبط ثبت می‌شود؛ این راهنما آن را دستور عملی یا روش ایمن معرفی نمی‌کند.

آنچه مجموعه می‌گوید

همکاری کودک و توقف فشار در کنار گذاشتن مکیدن

دکتر هلاکویی می‌گوید اگر کودک هنگام کنار گذاشتن پستانک شدیداً ناراحت شد یا روشن بود آن را می‌خواهد، دوباره فراهمش کنند. هدف را تغییر با همکاری او می‌داند و بر هماهنگی مراقبان تأکید دارد.

آنچه مجموعه می‌گوید

اشتهای او روز به روز عوض می‌شود

به گفته دکتر هلاکویی کودکی که دیروز راحت غذا می‌خورده امروز نمی‌خورد و فردا دوباره می‌خواهد؛ به هیچ وجه نباید درباره مقدار خوردن — کم خوردی، زیاد خوردی، دیروز بیشتر خوردی — حرفی زد. ملاک، رفتار همین حالای او است، و اهمیت مسئله در کیفیت غذاست نه کمیت آن.

پیشنهاد مجموعهدر مثال دکتر هلاکویی، اگر کودک گوجه را در سالاد نمی‌پسندد، سالاد او از ابتدا بدون گوجه آماده شود؛ جدا کردن گوجه از سالاد مخلوط ممکن است برای خود کودک همان تجربه نباشد.