راهنمای مطالعه · زبان و گفتوگو
نوبتدادن، اشاره، توضیح کارها و برخورد با سؤال یا اشتباه گفتاری در زندگی روزمره.
از موضوع مورد نیازتان شروع کنید
۲۶ عنوان · هر عنوان، مستقیم به متن همان مطلب میرسد.
انتظار فهمیدهشدن، پاسخ به «چرا»، اشاره و درخواستهای متناسب با توان کودک.
مطالعهٔ این بخشترجمهٔ زبان شکسته، کاربرد «نه» و تفاوت سلامکردن با خداحافظی در مثالهای مجموعه.
مطالعهٔ این بخششنیدن کودک و نشاندادن الگوی گفتار، بدون سرزنش اشتباه یا نتیجهگیری شتابزده از بیپاسخی.
مطالعهٔ این بخشنامبردن اعضای بدن و کارهای مراقبت، نوبتدادن، تقلید صدا و گفتار روشن و آرام.
مطالعهٔ این بخشعنوانی مطابق جستوجو یا فیلترهای انتخابشده نیست.
قدمبهقدم در این شاخه
نکتهها را بخوانید؛ «توضیح بیشتر» جزئیات را داخل همان کارت باز میکند.
۲۶ مطلب در این شاخه
انتظار فهمیدهشدن، پاسخ به «چرا»، اشاره و درخواستهای متناسب با توان کودک.
هشدار مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی میگوید کودک از یکسالگی به فهم تازهای میرسد: حرفهای شما را، بهویژه وقتی با حرکات بدنی همراه باشند، متوجه میشود. چون میتواند شما را بفهمد، بهطور کلی انتظار دارد شما هم منظور او را بفهمید. به گفتهٔ او، بخشی از عصبانیت کودک در این دوره از همینجا میآید: از اینکه او را نمیفهمید یا متناسب با خواستهاش عمل نمیکنید.
همین بخش میافزاید که با این همه، کودک به سطح تازهای از فهم و آگاهی رسیده است.
نکتهٔ اصلی در مجموعه
دکتر هلاکویی میگوید کودکان تا دوسالگی معمولاً از حرفزدنِ کودکانهٔ والد خوشحال میشوند، اما بسیاری پس از دوسالگی، بهویژه دوونیمسالگی، از آن ناراحت میشوند. پیشنهاد او برای این دوره استفاده از کلام روشن، شفاف و شمرده است؛ این واکنش سنی، توصیف کلیِ خودِ گفتار است.
هشدار مطرحشده در مجموعه
در بحث زبان کودک یک تا سهساله، دکتر هلاکویی میگوید کودک ممکن است چیزی را نفهمد و بهجای پرسیدن، حدس بزند. در توضیح او، همراهی کلام با حرکت بدن و جلب علاقه و توجه کودک به موضوع، فهمیدن را آسانتر میکند.
آنچه مجموعه میگوید
در بحثِ خودمداریِ دو و سهسالگی، دکتر هلاکویی میگوید کودک ممکن است انتظار داشته باشد اطرافیان مطابقِ میلِ او رفتار کنند؛ او دشواریِ پذیرشِ خواهر یا برادرِ کوچکتر را نیز در همین زمینه مطرح میکند. به نظرِ او «چرا» گاهی برای شناختن است و گاهی اعتراض به اینکه جهان مطابقِ خواسته نیست؛ او نقشِ اعتراض را در این موقعیت پررنگتر میداند.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
وقتی «چرا»ی کودکِ دو یا سهساله در اعتراض به برآوردهنشدنِ خواسته است، دکتر هلاکویی پاسخِ کوتاه، ساده و قابلفهم را پیشنهاد میکند. به نظرِ او استدلالِ طولانی و انتزاعی در این موقعیت به نتیجه نمیرسد. مثالهایش توضیحِ محسوس یا مرزِ روشنی مثل «نه»، «این کار را نمیکنم» و «این را نخواهی داشت» است.
پیشنهاد مجموعهپاسخ را کوتاه، روشن و متناسب با فهمِ کودک بیان کنید و در صورتِ نیاز مرزِ همان خواسته را ساده بگویید.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی برای یک تا دوسالگی پیشنهاد میکند حرفِ ساده با حرکتِ دست و بدن همراه شود تا کودک پیام را روشنتر بگیرد و از فهمِ خود مطمئن شود. در مثالِ آلبومِ عکس، کودک اگر حرف میزند نامِ فردِ آشنا را میگوید و اگر هنوز نمیتواند، با اشاره نشان میدهد؛ لذتِ همین شناخت میتواند میلِ او به فهمیدن را بیشتر کند.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی برای دوسالگی از یک درخواستِ ساده مثل بردنِ اسباببازی به اتاقِ دیگر مثال میزند و میگوید افزودنِ «آن یکی را هم بیاور» ممکن است از توانِ کودک برای نگهداشتنِ چند فرمان فراتر باشد؛ سهساله به گفتهٔ او احتمالاً از عهدهٔ چند مرحله برمیآید. نتیجهٔ او هماهنگکردنِ انتظار با توانِ واقعی است. همچنین تا سهسالگی یادگیری از بازی، اسباببازی و همبازی را به کلاس و آموزشِ رسمی ترجیح میدهد.
پیشنهاد مجموعهپیچیدگیِ درخواست را با توانِ واقعیِ کودک برای دنبالکردنِ مراحل متناسب کنید.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی میگوید گفتارِ کودک حدود سهسالگی روشنتر میشود، اما پاسخِ او همیشه مطابقِ انتظارِ لفظیِ بزرگسال نیست. در مثالش، به «چه ساعتی غذا خوردی؟» میگوید «بستنی»، یا در پاسخِ «کجا بودی؟» به پدربزرگ و مادربزرگ اشاره میکند؛ یعنی به بخشِ برجستهٔ سؤال از نگاهِ خودش پاسخ میدهد. توصیهٔ او تأکید بر فهمِ رفتارِ کودک است، نه فرضِ اینکه هر پاسخِ نامنتظر بیمعناست.
عبارتِ پایانیِ زیرنویس دربارهٔ تفاوتِ «کلام» با «رفتار و گفتار» روشن نیست و برای بازنویسیِ دقیق به شنیدنِ صوت نیاز دارد.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
در بحث دو تا سهسالگی، دکتر هلاکویی میگوید کودک ممکن است بهانه بیاورد یا با ذهن خیالپرداز خود دلیلهای عجیبی بسازد. او میان عمل و نظر فرق میگذارد: کار بد یا خطرناک را میتوان متوقف کرد، اما نباید به دلیل عجیببودن استدلال، مانع بیان کودک شد یا به نظر او حمله کرد.
ترجمهٔ زبان شکسته، کاربرد «نه» و تفاوت سلامکردن با خداحافظی در مثالهای مجموعه.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی میگوید کودک حدود هجدهماهگی با صدا، حرکات بدن، گریه و حتی جیغ زدن میکوشد ارتباط برقرار کند، و زبانش شکسته و ناقص است — مانند متن تلگراف، بریده در آغاز و پایان. در این دوره بیشتر مادران توان فهم مقصود فرزندشان را دارند و در حقیقت مانند مترجمی عمل میکنند.
هشدار مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی «نه» را پرکاربردترین کلمهٔ کودک یک تا سهساله توصیف میکند و یکی از علتها را زیادشنیدن آن از والد میداند. مثال او «ماشین نه» است که کودک با آن میگوید نمیخواهد سوار ماشین شود؛ «نه» کنار کلمه، جملهٔ مخالفت را میسازد.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی میگوید کودک حدود یکسالگی ممکن است با دست خداحافظی کند، اما هنگام ورود سلام نکند. توضیح او این است که در محیط تازه، حجم اطلاعات و تجربههای جدید توجه کودک را میگیرد. او برای آموختن سلامکردن بر آموزش، تمرین و آرامش تأکید میکند.
سه و چهارسالگی هم در مثال دکتر هلاکویی آمدهاند؛ اشاره به چهارسالگی، توضیحِ ادامهٔ همان موضوع است و دامنهٔ اصلی سایت همچنان تا سهسالگی است.
هشدار مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی در مثال کودک سه تا چهارسالهای که هنگام ورود به مهمانی سلام نمیکند، میگوید والد نباید فوراً آن را بیاعتنایی یا بیاحترامی بداند. او درگیرشدن ذهن با محیط تازه را توضیح این رفتار میداند و آموزش و تمرینِ آرام را پیشنهاد میکند.
گفتار علت را با قطعیت بیان میکند؛ این بازنویسی آن را توضیح دکتر هلاکویی برای مثالش میداند، نه تشخیص قطعیِ علت سلامنکردن هر کودک.
شنیدن کودک و نشاندادن الگوی گفتار، بدون سرزنش اشتباه یا نتیجهگیری شتابزده از بیپاسخی.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
برای کودک نزدیک سهسالگی که واژهای را نادرست میگوید، دکتر هلاکویی پیشنهاد میکند شکل درست را در گفتوگوهای طبیعیِ بعدی، چند دقیقه، چند ساعت یا روزهای بعد، به کار ببرید. هدف او یادگیریِ تدریجی بدون برجستهکردنِ اشتباه کودک در همان لحظه است.
این پیشنهادِ ارتباطی جای ارزیابی تخصصیِ مشکل گفتار را نمیگیرد؛ تفاوت دقیقِ تلفظِ مثال نیز در زیرنویس قابل تأیید نیست.
هشدار مطرحشده در مجموعه
در ادامهٔ بحث اصلاح تلفظ کودک، دکتر هلاکویی هشدار میدهد که تصحیحِ همراه با سرزنش یا تنبیه میتواند کودک را به سکوت بکشاند. او این سکوت را به کمتر حرفزدن با والد و با خود ربط میدهد و با تعبیر «تفکر نوعی تکلم آهسته است»، درباره اثر بر اندیشیدن هم ادعا میکند.
رابطهٔ قطعی میان اصلاح گفتار و خاموششدن فکر، تأیید نشده است؛ این متن استدلال و هشدارِ خودِ دکتر هلاکویی را گزارش میکند.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی در بحث تقلیدِ نوپا میگوید کودک ممکن است واژههای بزرگسالان را در موقعیتی نامناسب تکرار کند، بیآنکه معنای همان عبارت یا کاربردش را فهمیده باشد. توضیح او این است که کودک میخواهد مانند بزرگسالانی باشد که در نظرش دانا و توانا هستند.
نکتهٔ اصلی در مجموعه
دکتر هلاکویی نکتهای مهم میگوید: ما در بزرگسالی ملاک فهم را پاسخ افراد میدانیم، و اگر جوابی نگیریم فرض میکنیم پیام نرسیده. اما کودکان در بیشتر موارد هیچ واکنشی نشان نمیدهند و درست مانند اسفنجی هستند که همه مطالب را جذب میکنند و در درون نگه میدارند — ای بسا برای همیشه.
پیشنهاد مجموعهدکتر هلاکویی میخواهد والدین حتی وقتی پاسخی از کودک نمیبینند، در گفتار و رفتار خود دقت کنند؛ تعبیرِ باقی ماندن همیشگی همه گفتهها، بیان تأکیدیِ خود اوست.
نامبردن اعضای بدن و کارهای مراقبت، نوبتدادن، تقلید صدا و گفتار روشن و آرام.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی بازی سادهای پیشنهاد میکند: گفتن «دستت کو؟» یا «چشمت کو؟» بسیار کمک میکند — در آغاز با گذاشتن دست خودش روی دستش یا صورتش کمکش کنید، و بعد از مدتی خودش از عهدهاش برمیآید.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی روش دقیقی میدهد: از حدود چهارماهگی کودک با صدایی که درمیآورد ارتباط برقرار میکند. وقتی شما حرف میزنید، آرام میگیرد و بعد دوباره شروع میکند. پس باید به او نوبت داد، هر زمان که صدایش را قطع کرد حرف زد و بیش از هر صدای دیگری، صداهایی را که خودِ او درآورده تقلید و تکرار کرد.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی آزمون گویایی میدهد: کودک حدود هفتهشت ماهگی با لغت «نه» آشنا میشود اما آن را با حرکات بدن همراه میکند — پس اگر «بله» را با همان حرکتِ «نه» بگویید، همان نتیجه را میگیرید. به گفته او تا دهماهگی ارتباط بیشتر به خاطر حرکات بدن ماست، نه کلامی که از دهانمان خارج میشود.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی میگوید تقلید صداهای اطراف، مانند صدای ریشتراش، جاروبرقی و حیوانات، بسیار مهم است. کمی که کودک بزرگتر شد، از او بخواهید همان صداها را دربیاورد تا توان خودش را در ابراز کلام نشان بدهد.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی وظیفه ما را روشن میکند: بهمحض اینکه کلمهای معنیدار از دهان کودک بیرون آمد، آن را تکرار کنیم و بسطش بدهیم — اگر «ب» گفت میشود گفت «بابا»، یا در را باز و بسته کرد و گفت «باز» — تا با حرفی که آموخته کلمهای بسازد.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی میگوید کودکان معمولاً با فرد آشنا راحتتر صحبت میکنند؛ در یک تا دو سالگی زبان کودکانه — آنگونه که خودشان تلفظ میکنند — توجهشان را جلب میکند و از آن لذت میبرند، ولی بعد از آن باید کلام را درست ادا کرد. حرکات بدنی برایشان بسیار جالب است و عامل اصلی آموزش زباناند.
هشدار مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی میگوید کلام آهنگین و شمرده و مهربان و آهسته اثر فوقالعادهای بر کودک دارد، و رادیو و تلویزیون به دلیل سرعتشان از نظر آموختن زبان در سال اول برای کودک مفید نخواهند بود.
پیشنهاد مطرحشده در مجموعه
دکتر هلاکویی پیشنهاد میکند هنگام کار با شیرخوار، عمل بعدی را با جملههای کوتاه، شمرده و تکرارشونده بگویید: «حالا پیراهنت را درمیآوریم» یا «حالا آب روی سرت میریزیم». هنگام جابهجا کردن کودک در خانه نیز نام اتاق و اشیا را بگویید، مانند معرفی خانه به کسی که تازه وارد شده است. هدف این بخش پیوند دادن کلام به کار و محیط آشناست.
پیشنهاد مجموعهدر یک کار روزمره مانند لباس عوض کردن، همان کاری را که انجام میدهید با عبارتی روشن و کوتاه همراه کنید.
آنچه مجموعه میگوید
دکتر هلاکویی کودک حدود دوونیمساله را علاقهمند به توجه و تکرار داستانهای کوتاه توصیف میکند. در شرح او، کودک میتواند سؤال «کجا» را پاسخ دهد، کم و زیاد و بزرگ و کوچک را تشخیص دهد و با افرادِ کوچک و بزرگ وارد گفتوگو شود.
با این ترکیب سن و نوع مطلب، نتیجهای در این شاخه نیست.
برای کاملتر شدن تصویر
شرح مجموعه از آواسازی، فهم واژه و تغییر شکل گفتار با بزرگشدن کودک.
از جمله: مسیر زبان: صدا، حرف، کلمه ۲۰ مطلبتفاوت برداشت کودک و بزرگسال؛ مفهومها، حافظه، عدد، زمان و خیال.
از جمله: واقعیت بیرون، باید در درون درست ثبت شود ۱۴ مطلبانتخاب کتاب، زمان و شیوه خواندن و شریککردن کودک در داستان.
از جمله: پیشنهاد این مجموعه برای آغاز کتابخواندن از هشتهفتگی ۱۳ مطلبدیدگاههای مجموعه درباره زبان خانه، مهاجرت، مهد و حفظ ارتباط با خانواده.
از جمله: وقتی خواهر و برادرها در خانواده مهاجر انگلیسی حرف میزنند ۱۲ مطلبتوصیفها و ادعاهای دکتر هلاکویی درباره لکنت، فهم زبان و واکنش اطرافیان.
از جمله: تمایزی که دکتر هلاکویی میان صدا، زبان و لکنت میگذاردنسخه تازه سایت آماده است.
