فصل ۰۵ از ۸راهنمای سه سال اول

والدین و خانوادهدر ۹ تا ۱۲ ماهگی

یک موضوع، با نگاهی دقیق‌تر

آمادگی برای والدگری، حال والدین، تفاوت‌های فردی، انتخاب مراقب و روابط خانواده.

شروع مطالعه
راهنما
۲۱
قسمت از مجموعه
۴

همهٔ نکته‌های این موضوع، با توضیح و ارجاع به متن مجموعه.

والدین و خانواده در ۹ تا ۱۲ ماهگی

از دانستن به عمل

بایدها و نبایدها

گزیده‌ای از پیشنهادهای مجموعه
انجام بدهید

به کودک آرام کمک کنید خواسته‌اش را راحت‌تر ابراز کند.

انجام ندهید

توجه را به کودکی که بلندتر و تندتر درخواست می‌کند محدود نکنید.

چرا؟ توضیح و منبع

کودکی که بلندتر می‌گوید، بیشتر می‌گیرد

به گفته دکتر هلاکویی کودکانی که واکنش تند نشان می‌دهند توجه دیگران را جلب می‌کنند و نیازهایشان زودتر و بهتر برآورده می‌شود، در حالی که کودکی که واکنشی نشان نمی‌دهد و با شرایط کنار می‌آید غالباً حق و سهم خودش را دریافت نخواهد کرد.

خواندن راهنما و متن اصلی

مهم‌ترین‌ها۲

نکتهٔ اصلی در مجموعه

سه دوره کاملاً متفاوت

دکتر هلاکویی سه سال اول را به سه دوره تقسیم می‌کند: ماه اول که نوزادی است؛ از یک‌ماهگی تا دوازده، چهارده یا حتی هجده‌ماهگی که شیرخوارگی است؛ و از حدود دوازده یا چهارده‌ماهگی تا پایان سه سالگی که نوپایی است.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

این تقسیم‌بندی، زبانِ دکتر هلاکویی برای مرتب‌کردنِ موضوع‌های مجموعه است. در قسمت اول، پایان شیرخوارگی را با بازه‌های دوازده، چهارده و حتی هجده‌ماهگی بیان می‌کند؛ در تکرارِ قسمت دوم، یک ماه نخست را نوزادی، یک تا دوازده یا چهارده‌ماهگی را شیرخوارگی، و چهارده تا سی‌وشش‌ماهگی را نوپایی می‌نامد. به همین دلیل مرزهای عددی را باید تقریبی و وابسته به بیانِ همان بخش خواند، نه تاریخِ قطعیِ تغییر همهٔ کودکان.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۱قسمت ۲

نکتهٔ اصلی در مجموعه

ویژگی‌هایی که دکتر هلاکویی به چهارده ماه اول پیوند می‌دهد

دکتر هلاکویی فهرست را جمع‌بندی می‌کند: اطمینان، امنیت، آرامش، اعتماد به نفس مثبت، امیدوار بودن، خوش‌بین بودن، مثبت و سازنده بودن و داشتن پشتکار. به گفته او، همه این ویژگی‌ها یا درست نقطه مقابل آن‌ها، بیش از هر دوره دیگر زندگی با چهارده ماه اول ارتباط دارند.

این فهرست چارچوب توضیحی دکتر هلاکویی است و نسبت دادن همه این ویژگی‌ها به یک دوره، در این بخش با پژوهش مستقلی مستند نمی‌شود.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۱

پیشنهادهای مجموعه۳

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

کودکی که بلندتر می‌گوید، بیشتر می‌گیرد

به گفته دکتر هلاکویی کودکانی که واکنش تند نشان می‌دهند توجه دیگران را جلب می‌کنند و نیازهایشان زودتر و بهتر برآورده می‌شود، در حالی که کودکی که واکنشی نشان نمی‌دهد و با شرایط کنار می‌آید غالباً حق و سهم خودش را دریافت نخواهد کرد.

پیشنهاد مجموعهبه کودکی که واکنش تند نشان می‌دهد کمک کنید آرام بگیرد و به کودک آرام کمک کنید خواسته‌اش را راحت ابراز کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

نظر دکتر هلاکویی دربارهٔ دوریِ مراقب در شش تا هجده‌ماهگی

در بحث شش تا هجده‌ماهگی، دکتر هلاکویی میان دوری کوتاه و طولانیِ مراقب اصلی تفاوت می‌گذارد. او چند دقیقه یا چند ساعت ماندن کودک در محیطی کاملاً آشنا با فردی دوست‌داشتنی را ممکن می‌داند، اما دربارهٔ دوری بیش از یک شبانه‌روز هشدار می‌دهد و حفظ حضور مراقب اصلی، معمولاً مادر، را توصیه می‌کند. این مرز زمانی توصیهٔ بیان‌شده در همین مجموعه است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

پیشنهاد مطرح‌شده در مجموعه

مواظب خواب بچه‌های دیگر هم باشید

در رسیدگی به بیداری شبانه کودک و رفت‌وآمد میان اتاق‌ها، دکتر هلاکویی یادآور می‌شود که خواب بقیه اعضای خانه، به‌ویژه فرزندان دیگر، نیز باید حفظ شود. او آرامش والدین و امکان رسیدگی به دیگر کودکان را بخشی از مسئله خواب خانواده می‌داند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

هشدارهای مجموعه۱

هشدار مطرح‌شده در مجموعه

به‌کارنبردن یک دست را با ترجیح دست یکی نگیرید

دکتر هلاکویی می‌گوید اگر شیرخوار از دست چپ یا راست خود استفاده نمی‌کند، موضوع را صرفاً چپ‌دستی یا راست‌دستی ندانیم. او احتمالِ مشکل عضلانی یا عصبی را مطرح می‌کند و مراجعه به متخصص را پیشنهاد می‌دهد؛ این مثال درباره به‌کارنبردنِ یک دست است، نه فقط حالتی که هیچ‌کدام به کار نمی‌روند.

این قطعه تشخیص ارائه نمی‌کند؛ وضعیت یک کودک مشخص باید با پزشک بررسی شود.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

آنچه مجموعه در این باره می‌گوید۱۵

آنچه مجموعه می‌گوید

شدت واکنش، از کودکی به کودک دیگر فرق می‌کند

دکتر هلاکویی در توضیحِ شدتِ واکنش، قطعِ شیرخوردن را مثال می‌زند: بعضی کودکان بسیار شدید اعتراض می‌کنند و بعضی پس از نق‌ونوق آرام می‌شوند و توجهشان به چیز دیگری جلب می‌شود. به گفتهٔ او، ابرازِ لذت نیز از هیجانِ فراوان تا واکنشِ کم تفاوت دارد؛ همچنین شدتِ فریاد همیشه با بزرگیِ درد یکسان نیست. این مثال‌ها شرحِ تفاوتِ واکنش‌اند، نه دستورِ قطعِ شیر یا سنجشِ درد فقط از روی گریه.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

آنچه مجموعه می‌گوید

همان نظم، در برابر تغییر مقاومت می‌کند

دکتر هلاکویی می‌گوید نظمِ درونی، آماده‌شدن برای نیازهای کودک را آسان می‌کند، اما ممکن است تحملِ تغییرِ برنامه را دشوارتر کند. او برای ادامهٔ این تفاوت در بزرگسالی، از کارِ پلیس یا بعضی پزشکان با ساعت‌های پیش‌بینی‌ناپذیر مثال می‌زند و افرادِ دارای ریتمِ متغیرتر را سازگارتر با چنین شرایطی می‌داند. این مقایسه، برداشتِ کلیِ اوست و شغل یا تواناییِ آیندهٔ یک کودک را تعیین نمی‌کند.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

آنچه مجموعه می‌گوید

پنج: حساسیت به محیط فیزیکی

پنجمین مؤلفه در بیانِ دکتر هلاکویی، حساسیت به محیطِ فیزیکی و میزانِ محرکی است که واکنش ایجاد می‌کند. بعضی کودکان تغییرِ جزئیِ بوی غذا، دمای غذا یا اتاق و ویژگیِ لباس را زود متوجه می‌شوند و واکنش نشان می‌دهند؛ بعضی دیگر به همین تغییرها توجهِ کمتری دارند. این تفاوت توضیح می‌دهد چرا یک تغییرِ کوچک برای دو کودک اثرِ یکسانی ندارد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

آنچه مجموعه می‌گوید

شش: نزدیک شدن و دور شدن

ششمین مؤلفهٔ خلق‌وخو در این گفتار، شیوهٔ نزدیک‌شدن به افراد یا کارهای تازه و واکنش به دوری است. دکتر هلاکویی از کودکانی مثال می‌زند که با اکراه نزدیک می‌شوند یا پس از جدایی مدت‌ها غمگین‌اند، در برابرِ کودکانی که آسان‌تر ارتباط برقرار می‌کنند. رفتن و برگشتنِ والد نیز مثال اوست: واکنشِ هنگام خروج و آسانیِ دوباره کنارآمدن پس از بازگشت می‌تواند متفاوت باشد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۴

بعدها، به اندازه ارتباط برقرار می‌کند

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی پشتیبانی از کودک در دورهٔ اضطراب جدایی را به شکل‌گیری رابطه‌های متعادل‌تر در بزرگسالی پیوند می‌دهد: نه چسبیدنِ افراطی، نه جنگ با جدایی، نه دوریِ بیش‌ازحد محتاطانه و نه دلبستگی شتاب‌زده. او پذیرش پایان یک رابطه و امید به رابطه‌ای بهتر را هم مثال می‌زند. این ارتباط علّی، برداشت مطرح‌شدهٔ او در مجموعه است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۳

کاهش تدریجی وعده‌ها در روش از شیر گرفتنِ دکتر هلاکویی

آنچه مجموعه می‌گوید

برای مادری که تصمیم به قطع شیر دادن دارد، دکتر هلاکویی دو نمونه از کاهش تدریجی را توضیح می‌دهد: کم کردن یک یا دو وعده و جایگزینی آن با غذا یا شیر دیگر، یا دوشیدن شیر در روز و ادامه شیر دادن در شب که برای مادر و کودک آسان‌تر توصیف می‌شود. او همچنین از قطع یک وعده پس از مصرف بخشی از شیر و دوشیدن اضافه آن حرف می‌زند.

پیشنهاد مجموعهدر توضیح دکتر هلاکویی، هدف این است که کودک بدون خشم و قهر با جایگزین آشنا شود؛ اگر شیر جایگزین را نمی‌پسندد، او تغییر آن را پیشنهاد می‌کند.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

وضعیت مادر پس از قطع کامل شیر دادن

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید مادر در هفته نخستِ قطع کامل شیر دادن ممکن است درد، تورم و ناراحتی داشته باشد و بر کمک گرفتن از پزشک معالج در رعایت اصول این مرحله تأکید می‌کند. او کاهش این ناراحتی‌ها و خشک شدن شیر را در حدود ده تا چهارده روز توصیف می‌کند؛ این مدت، بیان دکتر هلاکویی است و وعده‌ای برای هر مادر نیست.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

وقتی کار به پزشک می‌رسد

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید اگر بدخوابی واقعاً آسایش دیگران را برهم بزند یا موجب اختلاف و بیماری شود، برخی پزشکان برای مدتی نوعی آرام‌بخش می‌دهند تا کودک این دوره بحرانی را پشت سر بگذارد. او می‌افزاید این کودکان می‌توانند در نوجوانی هم مشکل خواب داشته باشند.

این یک تصمیم پزشکی است که دکتر هلاکویی آن را به پزشک معالج واگذار می‌کند، نه توصیه‌ای عمومی.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

زبانِ ویژه کودک که نزدیکان بهتر می‌فهمند

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید بیشتر کودکان حدود دوازده‌ماهگی صدا را با زبان مخلوط می‌کنند و زبانی من‌درآوردی دارند که با حذف کلمات و تلفظ‌های خودشان ساخته می‌شود — و این زبان را غالباً مادر ترجمه می‌کند، چون بر اساس سابقه می‌داند مقصود فرزندش چیست.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

نظر او درباره چند زبان در دو سال اول

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌پذیرد که کودک ظرفیت آموختن چهار یا پنج زبان را در یک آن دارد و شاید از نظر بهره هوشی هم فایده داشته باشد، اما نظر خودش این است که چون ممکن است مبانی ذهن و استدلال را برهم بریزد — مانند چند خانه که روی هم گذاشته شود — آموختن یک زبان در دو سال اول کافی است.

او این را صریحاً «به نظر من» می‌گوید و می‌افزاید اگر اقدام خاصی نکنیم، کودک چیزی از دست نداده است.

دیدن عبارت اصلی۲ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

سه حوزه اطمینان در توضیح دکتر هلاکویی: خود، دیگران و جهان

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی در بحث چهارده ماه اول، اطمینان را در سه حوزه توصیف می‌کند: اطمینان به خود، به قول دیگران و به قابل‌اعتماد بودن جهان. او برای نمود بزرگسالانه این حالت از باقی ماندن اتومبیل بیرون خانه و اعتماد به گفته پزشک مثال می‌زند؛ این‌ها توضیح مفهوم اطمینان‌اند، نه موضوع‌هایی که شیرخوار درباره‌شان تصمیم آگاهانه می‌گیرد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۱

اگر مهربان باشید، دوباره شما را می‌پذیرد

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی دلداری می‌دهد: با بازگشت شما ممکن است در آغاز قهر کند و مدتی سراغتان نیاید، ولی بعد آهسته‌آهسته اگر خوب و مهربان باشید شما را می‌پسندد و می‌پذیرد. او می‌افزاید این حالت معمولاً در میان پدرانی پیدا می‌شود که به فرزندشان بسیار نزدیک‌اند.

توضیح بیشتربستن توضیح

برای فهم دقیق‌تر این نکته

این پاسخ درباره پدری است که از کودک هفده‌ماهه خود دور شده است. دکتر هلاکویی می‌گوید جدایی ممکن است همراه تغییر در خوردن، تنفس یا ارتباط باشد و بازگشت پدر هم لزوماً به استقبال فوری منجر نشود. پیشنهاد او حضور مهربان و فرصت دادن برای نزدیک شدن دوباره است. جمله بعدی او که بی‌توجهی به غیبت را نشانه نبود رابطه نزدیک می‌داند، داوری کلی اوست و معیار سنجش محبت یک خانواده نیست.

صفحهٔ مستقل این مطلب
دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۱

درد سوختگی و تجربه کودک از محیط در شرح دکتر هلاکویی

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی در پاسخ به پرسشی درباره سوختگی کودک زیر چهارده ماه، از درد خود حادثه، تکرار درد هنگام پانسمان و محدود شدن حرکت دست یا پا نام می‌برد. او این تجربه‌ها را در احساس کودک نسبت به امن یا دردآور بودن محیط مؤثر می‌داند؛ شدت اثر را در ادامه وابسته به موقعیت توضیح می‌دهد.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۱

خلق و خو، در برابر چیز تازه پیدا می‌شود

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی می‌گوید خلق‌وخوی کودک به‌ویژه هنگام روبه‌رو شدن با فرد یا موضوع تازه، یا چیزی خلاف میل او آشکار می‌شود. در مثال‌هایش بعضی کودکان آرام و محتاط‌اند و بعضی ناآرام‌تر یا با انتظار بیشتر واکنش نشان می‌دهند. این توصیف برای فهم تفاوت پاسخ کودکان به موقعیت است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲

کودکی که به دنیای شناخته‌شده پناه می‌برد

آنچه مجموعه می‌گوید

دکتر هلاکویی دو سر طیف را در برابر هم می‌گذارد: برخی کودکان هر چیز تازه‌ای را جالب و حتی چالشی برای رشد می‌بینند و کودکانی هستند که هر موضوع تازه‌ای اذیتشان می‌کند و مایل‌اند به دنیای شناخته‌شده خودشان برگردند. او این را به همان زمینه جنگ و گریز نسبت می‌دهد — و تصریح می‌کند مقصودش از جنگ، از میان بردن نیست بلکه تمرینی برای قوی‌تر شدن و سازگاری با محیط است.

دیدن عبارت اصلی۱ بخش از زیرنویس
قسمت ۲